Vrijuit speculatief en met misinterpretaties daargelaten: of het nu gaat over de oudste bekende stamboom (van de familie van Confucius, met ~2 miljoen nakomelingen), of over die van Eva met Adam en Jezus met Maria Magdalena of huh? – DNA testen hebben stambomen revolutionair veranderd. Alleen al het gegeven dat 50% van je genen gelijk is aan dat van een banaan; wat neer komt op het percentage van menselijke genen waarvoor homologen / evolutionair verwante genen in het bananengenoom bestaan. Genealogie is tegenwoordig één van de populairste hobby’s ter wereld. Het mitochondriaal DNA (van je mamma) en het Y-chromosomale DNA (van pappa), vertellen ons (of nouja, science), dat we allemaal afstammen van een kleine groep voorouders die zo’n 100 duizend jaar geleden leefden. Een andere publicatie stelt zelfs dat de meest recente gemeenschappelijke voorouder van 99% van de nu levende mensen slechts 3 tot 5 duizend jaar geleden zou hebben geleefd. Naar alle waarschijnlijkheid ben je familie van een hele grote beroemdheid! Is dat even mooi. Zo zijn Einstein en André Rieu (on)waarlijk ook familie, ja ja. Er wordt door gedreven wetenschappers gepoogd om een stamboom te maken van álle levende wezens op aarde; daar wachten we nog even op.

Ook al was het voor farao’s niet ongebruikelijk om met (eventueel meerdere) broers en zussen te trouwen, in IJsland kun je met een app checken of je juist níet met een familielid aan het daten bent. En zo verder; er zijn stambomen van bier, van kaas, van dieren, van Star Wars – en vele stambomen zitten vol met magie, onzinnigheden, intriges én administratieve eigenaardigheden. Het is te veel om op te noemen, maar laten we het toch een heel klein beetje proberen. Menig mens is in de geschiedenis van naam veranderd, zij het voor veiligheid of anderszins (yup, you name it). Er zijn verhalen over verzetsstrijders die Joodse kinderen in hun stamboom hebben geschreven om ze te helpen onder te duiken. Afkomst is nu eenmaal iets waar zo vaak zo veel waarde aan wordt gehecht. De één ziet zichzelf oprecht als afstammeling van een alien en de ander eerder van Dracula. En soms komt er opeens een harde claim op een stuk land of heerschappij bij kijken, ja zoiets. Ook kan je er voor pleiten persoonlijk af te stammen van Genghis Khan zijn favoriete paard, want dat blijkt dus tof te kunnen staan op het CV. Eveneens binnen de ruime categorie van verhalen van onderdrukking: toen het in de renaissance hip werd om een sjieke afkomst te hebben, was het zo dat op dit continent alleen adellijke of koninklijke families een stamboom mochten bijhouden. Anders zou je nog weleens van hekserij kunnen worden beschuldigd, pfff. Geruime tijd was het op veel plekken voor vrouwen al helemaal verboden om in een stamboom te staan (oei), wat nu gelukkig op veel plekken al anders is.

Weer iets heel anders, maar het is overigens bij name op de één of andere manier ook mogelijk om zowel de opa als de schoonvader van je kleindochter te zijn, of bijvoorbeeld plotsklaps je eigen achterachterkleinzoon te worden. En het gaat je niet meer lukken om als allereerste je eigen adoptieouders te adopteren. Er zijn ook stambomen waar ongeboren kinderen al ruimschoots voorafgaand aan de gehoopte geboorte in werden opgenomen. In sommige culturen worden familiegeschiedenissen en afstamming getatoeëerd en op die manier doorgegeven. In andere culturen plant men een heuse boom bij de geboorte van een kind. Op weer andere plekken worden stambomen doorgeven en bijgehouden middels liederen. Zo zingen families in Mali stamboomliederen die wel 3 uren kunnen duren en 200 generaties bezingen. De boom des levens, Yggdrasil of Tree of Life (+ voeg 100000 aanverwante verwoordingen toe), heeft waarachtig genoeg ook soms een eigen stamboom. Zo is er een trillende Esp in Utah die genetisch identieke worteluitlopers voortbrengt en inmiddels naar schatting 80.000 jaar oud is. 

Heb je weleens aan Le Chat gevraagd hoeveel achternamen in Nederland iets met bomen te maken hebben? Het is niet te bevatten. Het is niet uit te sluiten dat we over 100 jaar ook wel stambomen met gekloonde voorouders mogen zien (en steeds meer CRISPR-baby’s, wat vast ook een creatieve stamboom kan geven). Bossen (heilig en wel) worden overigens in veel culturen gezien als de woonplaats van voorouders. De stambomen (whakapapa) van Maori zijn bijvoorbeeld ook geografisch: ze laten zien wáár de voorouders leefden en niet zozeer wanneer. Het is dus evengoed mogelijk om af te stammen van de geest van de vulkaan. In Tibet zijn er bovendien stambomen waarin mensen met de geest van een overledene zijn gaan trouwen. Elders kan je voorouder ook worden vermeld als “levend in de geestenwereld” in de stamboom en vanuit daar op miraculeuze wijze nog kinderen weten te verwekken. In Aboriginal stammen (aha ja) zijn stambomen ook gebaseerd op sterrenbeelden en meerjarige maancycli – toverachtig dus! In sommige Polyneesische culturen kunnen kinderen meervoudige vaderlijnen hebben in hun stamboom (bijv. een bio- en een sociale ‘meevader’). Dat klinkt ook vrolijk, niet? Wellicht heb je ook wel eens gehoord dat in Amazone-samenlevingen de spreekwoordelijke stambomen ook échte bomen of andere planten als voorouders kunnen omvatten. Al met al lijkt het er dus op dat een stamboom veelal gaat over wezens die ervoor kiezen om elkaar al dan niet als familie te zien, en zelf besluiten -met de inachtneming van tradities- hoe ze dat dan precies willen doen.  


https://ricciotti.nl/tourjournaal-dag-5-door-tjalle-julia/